Bezoek Brabant Brein
Informatie aanvragen over de Creatieve Piramide

Politici over Politiek tijdens VNG jaarcongres 2008

datum: 
dinsdagmiddag 3 juni 2008
locatie: 
Citadel, 's-Hertogenbosch

Met 39 lokale politici, burgemeester en wethouders hebben we een bescheiden Creatieve Piramide sessie gehouden. Met politici van verschillende pluimage hebben we het huidige politieke systeem onder de loep hebben genomen en zijn op zoek gegaan naar hoe dit systeem aangepast zou kunnen worden of compleet veranderd in een nieuwe, democratischer democratie.

* = Elftalleider

Elftal 1

Naam Functie Gemeente Politieke Partij
Olaf Schoefs ontwikkelingsmanager Bouwfonds
Hanneke Timmerman griffier Boskoop
Leo Bezemer secretaris Oldebroek
Nicole Collombon griffier Maasdonk
Hans Redert gemeentesecretaris Oosterhout
Eelco Tinga Plv griffier deelgemeente Feijenoord
A.J. van den Berg gemeentesecretaris Zaanstad
Jaap Woltjer griffier Lelystad
Robert Reus gemeentesecretaris Ouder Amstel
Wiro Kuipers loco gemeentesecretaris Oost Gelre
M. Muurling griffier Zaltbommel
Ton Jacobs hoofd gemeente financiën VNG

Elftal 2

Naam Functie Gemeente Politieke Partij
Henk Aalderink burgemeester Bronckhorst VVD
W. Vroegindeweij burgemeester Bolsward CDA
M. Bouwmeesters gemeenteraadslid Berkelland CDA
Ton Strien burgemeester OlstWijhe CDA
Ria Horenga wethouder Marum CDA
Matt Cruijsen gemeenteraadslid Grave CDA
Betske Kroon wethouder Vianen CDA
J.J.E. van den Berg wethouder Nuth CDA
Frank Kerckhaert burgemeester Hengelo CDA

Elftal 3

Naam Functie Gemeente Politieke Partij
Jaap Blankenberg wethouder Krimpen aan den IJssel PvdA
van Leeuwen wethouder Scheemda PvdA
Ruud Verhoeven wethouder Gulpen - Wittem PvdA
Diny Koreman burgemeester Vianen PvdA
Gerard Hemmes wethouder Skarsterlân PvdA
Paula Grit raadslid / griffier Marum / Menterwolde PvdA
E.J. Duinkerken gemeente secretaris Aalsmeer PvdA
Geertie Boekhoudt portefeuillehouder deelgem. Prins Alexander Rotterdam SP
Hetty Tindemann wethouder Valkenswaard Groen Links

Elftal 4

Naam Functie Gemeente Politieke Partij
Henk Reijsoo griffier Bedum Gemeente Belangen
Henk Siroen gemeenteraadslid Cuijk PLC
J. Knoop wethouder Laarbeek de Werkgroep
Ton van Brussel gemeenteraadslid Den Bosch Rosmalens Belang
G.M. Coumans gemeenteraadslid Stein Communiceren Met Burgers
E. Janissen gemeenteraadslid Stein Communiceren Met Burgers
van 't Hoogerhuijs gemeenteraadslid Krimpen aan den IJssel VVD
Paul van den Eijnden griffier deelgemeente Feijenoord VVD
C.M.W. Berkhout wethouder Zeist VVD

Met als motto ”de creatieve piramide; Burgers aan het woord!”, zijn we gaan zoeken naar hoe politici hier over denken en dit denken te bewerkstelligen. De volgende vragen kwamen aan bod:

Welke politieke voorkeur heeft u?

  • Links of rechts


Hoe beschouwt u uzelf?

  • Behoudend of vernieuwend
  • Richtinggevend of volgend


De overheid moet …

  • Regisseren of faciliteren
  • Vernieuwen of zo doorgaan


Politiek heeft behoefte aan …

  • Meer leiderschap of meer luisteren
  • Debat of samenwerken
  • Aanpakken of gedogen
  • Sterke personen of sterke argumenten


Het huidige …

  • landelijke politieke klimaat verdient een …
  • maatschappelijke klimaat verdient een …


Welke tien onderwerpen/uitgangspunten vindt u bepalend voor de kwaliteit van de samenleving?


Welke tien zaken zijn volgens u bepalend voor de kwaliteit van een buurt? (10 aanvinken a.u.b.)

Welke 3 thema's vindt u het belangrijkst voor de kwaliteit van een buurt (omcirkel 3 items)

Gezondheid
gezondheid bewoners
gevaren
ruimte
kwaliteit woningen
bewegingsmogelijkheden
ontspanningsmogelijkheden
vervuiling
Overlast
veiligheid
buren overlast
lawaaioverlast
vuil, stank
botsende culturen
hangjongeren
horeca/ voorzieningen
Voorzieningen
nabijheid culturele voorzieningen
buurtwinkels
speelmogelijkheden
sportmogelijkheden
gezondheidsvoorzieningen
groen
bereikbaarheid OV
Cohesie / Samenhang
criminaliteit
solidariteit
absorberend vermogen
eenzaamheid
sociale druk/ controle
verbondenheid
diversiteit
Milieu
energieverbruik
afval
ruimtegebruik
vervuiling
groen
biodiversiteit
CO2 uitstoot
Beleving
vrijheid
geluk
geschiedenis
cultuur
architectuur, schoonheid
natuur / groen
spiritualiteit
Economie
gemiddeld inkomen
onderwijsniveau
werkloosheid
% huur / koopwoningen
lokale lasten
buurt als markt
armoede


De burger kiest 10 'items' uit de samenlevingsindex. De optelling van alle stemmingen levert een geprioriteerde index op die als basis dient voor beleid. Wat denkt u dat de voor- en nadelen zijn?


Heeft u een goed idee voor een nieuw politiek systeem of een verbetering op het huidige systeem?

Welke politieke voorkeur heeft u?
2
 
5
 
6
 
6
 
8
 
3
 
5
 
1
 

 

 
links rechts

Hoe beschouwt u uzelf, behoudend of vernieuwend?

 

 
1
 
1
 
4
 
5
 
9
 
13
 
2
 
2
 
behoudend vernieuwend

Hoe beschouwt u uzelf, richtinggevend of volgend?
3
 
2
 
10
 
11
 
7
 
1
 
1
 

 
1
 

 
richtinggevend volgend

De overheid moet regisseren of faciliteren?
1
 
5
 
5
 
4
 
9
 
2
 
2
 
5
 
2
 
1
 
regisseren faciliteren

De overheid moet vernieuwen of zo doorgaan?
2
 
9
 
11
 
7
 
3
 
2
 
2
 

 

 
1
 
vernieuwen zo doorgaan

Politiek heeft behoefte aan meer leiderschap of meer luisteren
2
 
4
 
3
 
9
 
4
 
2
 
1
 
12
 
2
 

 
meer leiderschap meer luisteren

Politiek heeft behoefte aan debat of samenwerken

 

 

 
3
 
1
 
6
 
15
 
12
 
1
 

 
debat samenwerken

Politiek heeft behoefte aan aanpakken of gedogen
2
 
7
 
16
 
8
 
2
 
2
 

 
1
 

 

 
aanpakken gedogen

Politiek heeft behoefte aan sterke personen of sterke argumenten
1
 
1
 
4
 
1
 
3
 
7
 
10
 
7
 
3
 
1
 
sterke personen sterke argumenten

Het huidige landelijke politieke klimaat verdient een: 5,7

Het huidige maatschappelijke klimaat verdient een: 6,3

Welke 3 thema's vindt u het belangrijkst voor de kwaliteit van een buurt
14
 
20
 
10
 
21
 
3
 
14
 
9
 
gezondheid overlastvoorzieningencohesie / samenhangmilieubelevingeconomie

voordelen nadelen
Draagvlak Technisch
Duidelijkheid Afstandelijk
Betrokkenheid Verondersteld gelijkheid van kennis en inzicht
Democratisch Afweging onderlinge waarde ontbreekt
Bevordert meedenken Waan van de dag
Betrokkenheid Onvoldoende concreet
Draagvlak Zegt niets over haalbaarheid
Helderheid Technisch overheersend
Transparantie Belangengroeperingen
Directe democratie Algemeen belang versus individueel belang
Draagvlak Gelijkheid en kennis ontbreekt
Creativiteit / diversiteit Kwantitatieve afweging i.p.v. kwaliteit
Sneller vervolg Lange termijn uit het oog (waan van de dag)
Sociale cohesie / verantwoordelijkheid voor omgeving Concreetheid / resultaten?
Stimulans / uitstraling voor de toekomst Vertaling in middelen, voor- en nadelen ontbreekt
Ontwikkeling actief burgerschap Primaat raad minder (wel financieel eindbesluit)
Creëren van draagvlak Te divers
Betrokkenheid / mede-eigenaarschap burgers Te eenzijdig
Onverwachte oplossingen komen boven Duurzaamheid (is geen verbondenheid perspectief van de stad)
Snel items op hoger (hoogste) niveau Bij niet slagen ontstaat er frustratie
Kennis(verrijking) Solidariteit
Prioriteiten kunnen stellen Noord / Zuid / Oost / West regionale verschillen randstad periferie
Betrokkenheid Financiële zekerheden / budgetten
Georganiseerd vertrouwen Legitimiteit van politici als er geen politieke partij meer is
Inhoud leidend Zullen de minderheden niet helemaal weggevaagd worden?
Wat doe je met 100% tegenstellingen en 50% voor en 50% tegen
Maatschappelijk versus individueel belang
Waar is de controle?
Hoe voorkom je strategische fouten (bijvoorbeeld nee EU)
Jojobeleid
Uniformiteit (geen onderscheid mogelijk in groeperingen)
Items zijn moment opnames
Versimpeld beeld van de werkelijkheid
Strategische visie? Uitwerken in uitvoerbare plannen
Populisme
Moeilijke thema's blijven liggen (riolering, belastingen)
Legitimatie
Verdelingsvraagstuk
  • Aparte verkiezing om het bestuur en het toezicht houdende orgaan
  • Werken volgens procesmatige aanpak met: "verkiezingsprogramma" via piramide
  • Geen probleemonteigening
  • Geen selectie aan de poort
  • Bestuurders nieuwe stijl (elftal leiders)
  • Provincie is proeftuin
  • Controlerende taak is eigen elftal van wisselende samenstelling (half jaar)
  • Directe democratie (referenda)
  • Professionalisering bestuur
  • Splitsing ambtelijk apparaat in uitvoering en dienstverlening en bestuursondersteuning / -advisering
  • Dwingen tot presenteren opvattingen in concrete uitwerkingen / resultaten
  • Beleidskeuzes op langere termijn dan zittingsperiode
  • Huidig systeem behouden
  • Minder politici > minder ambtenaren > meer middelen voor beleid
  • Kwaliteitsimpuls politici > via trainingen (lokaal, provinciaal, landelijk)
  • Districtenstelsel > "The Winner Takes It All"
  • Goede bestuurders > mensen willen niet altijd mee besturen
  • Schaf bestuurlijk middenveld af c.q. breng aantal bestuurlijke lagen sterk terug
  • Geef in huidige duale systeem meer sturing ongelijkheden aan de voorzitter van de raad
  • Burgers moeten persoonlijk worden betrokken / aangesproken op hun maatschappelijke activiteit
  • Meer beslissingen op lokaal niveau / wijk- of dorpsniveau
  • Wijkeigenaarschap > bottum up
  • Politiek spel? Dit stoot af
  • Stroperigheid moet minder
  • Meer geld naar raadsleden, test of de mogelijkheid bestaat parttime te werken en zo tijd vrij te maken voor werkbezoeken / lezen stukken / praten met burgers
  • Leg een meer interactief traject voor belangrijke besluiten wettelijk voor
voordelen nadelen
Actualiteit Identiteit / identificatie raakt zoek
Concrete onderwerpen Grootste gemene deler
Gedragen door de samenleving Recht van de sterkste gaat gelden
Objectief Verbondenheid raakt zoek
Democratisch tot stand gekomen grillig verloop
Betrokkenheid bij burgers Eenduidige lijn?
Geeft sociale cohesie Eigen profiel
Draagvlak betrokkenheid Na invoering sterk richtinggevend en mogelijk star
Mogelijk een objectieve weergave van wat inwoner bezig houd Sterk beïnvloed door de actualiteit (hypes)
Inwoner weet dat zijn inbreng overkomt Mogelijk streng geregisseerde uitvoering
Echt burgerparticipatie Mogelijk uitsluiting van goede individuele ideeën
Grootste draagvlak Risico van financiële onhaalbaarheid
Redelijk heldere keuze Uitkomst grootste gemene deler / grijze massa
Belangrijkste zorgen in samenleving worden zichtbaar / onvermijdelijk Belangengroepen kunnen hun achterban mobiliseren en zo eigen koers bepalen
Geen verdere versplintering meer van politiek landschap Wie zwijgt heeft geen inbreng (geen stem)
In plaats van zwakker wordende politieke partijen nu ander / groter draagvlak Mode gevoelig
Betrokkenheid / interesse inwoners Minderheid wordt uitgeschakeld
Actualiteiten Minder diversiteit
Draagvlak groter bij bevolking Keuze is star
Duidelijkheid Geen samenhang, geen visie
Onderwerpen komen zuiver aan bod zonder ballast van programma's Geen bijzondere ambities meer haalbaar
Goed voor inventarisatie problemen Grijs gemiddelde
Werk voor planbureaus wordt overgenomen Minderheden kansloos
Mogelijkheid tot inbreng van creatieve ideeën die nodig zijn om samenleving levendig te houden Idealen van groepen worden onzichtbaar
Korte termijn Geen persoonlijke verantwoordelijkheid meer
Voorkomt afbraak persoon Waan van de dag
Helderheid van standpunt Kwaliteit waarborging dagelijks bestuur
Niet wie hardste roept, maar stem van iedereen wordt gehoord Politiek te volgend
Inhoud gaat boven persoon Uitvoering verantwoording voor college cq. raad
Er worden keuzes gemaakt Grootste gemene deler , geen ruimte voor afwijkende visie
Je kiest waarvoor je geïnteresseerd bent Populisme
Meer jongeren zullen naar de stembus gaan "Hot" Systeem wordt leidend
Duidelijk keuzes maken Weinig ruimte om op actualiteit te reageren
Prioriteiten Versimpeling van problematiek
Betrokkenheid Wie bepaalt dan wat er inhoudelijk met de items gebeurt
Items worden benoemd zonder duidelijke oplossingsrichtingen (kunnen zeer verschillen)
Populaire thema's worden overgeaccentueerd, minderheden worden ondergesneeuwd
Onderwerpen komen aan de orde zonder financiële consequenties
Past niet in onze democratische rechtsorde waarin volksvertegenwoordigers bepalend zijn
Te dynamisch leidt daarom tot niets. Leiderschap is nodig om iets tot uitvoering te brengen
Samenleving heeft ook behoefte aan mensen die de bevolking leiden. Niet door iets op te leggen maar door te initiëren en te motiveren
Grootste gemene deler
Anonimiteit
Verlies van basis-waarheid
Verlies van ethiek
Verlies van herkenbaarheid / differentiatie
Verlies van strijd / debat politieke opvattingen
Verlies van lange termijn visie
Marges ontbreken
Het is een illusie om te denken dat als het gemeenschappelijk punt bijvoorbeeld gezondheidszorg is, dat dan duidelijk is wat er in de praktijk moet gebeuren. Het beleid wordt in de praktijk (waar)gemaakt met nog tal van discutabele keuzemomenten
De borging van het belang van de minderheid dreigt weg te vallen
De dialoog en het debat als inspiratiebron voor uitkristallisering van beleid wordt niet benut
De positieve effecten die je realiseert via de creatieve piramide worden te niet gedaan (ons huidige politieke systeem is immers net een creatieve piramide)
Je kiest niet meer voor een partij, dus je weet ook niet of dat deze partijen positieve dingen heeft gedaan in voorgaande jaren
Moeilijk te beoordelen hoe veel aandacht het item moet krijgen
Minder strijd tussen politieke partijen
Moeilijk vergelijkbaar op Europese politiek / beleid etc.
  • We moeten op zoek naar mogelijkheid om bestuur krachtiger te maken dan rechtelijke macht binnen trias politica
  • Belasting gebied
  • Districtenstelsel
  • Differentiatie tussen gemeenten en provincies
  • Kiesdrempel
  • Vervallen provincie > landsdelen
  • Landspolitiek meer decentraal
  • Vertegenwoordigersmodel
  • Het huidige systeem van democratie is het bestewat we hebben
  • Mensen moeten de mogelijkheid hebben om de inrichting van de directe leefomgeving mee te bepalen als daar geen overstijgende belangen gelden
  • Wijze waarop het democratisch gekozen bestuur is gekozen en wordt gecontroleerd werkt voortreffelijk
  • De samenlevingsindex zou een goede functie kunnen hebben in de agendering van onderwerpen die de inwoners van belang vinden
  • Systeem van de representatieve democratie is van grote waarde en ik zie geen alternatief
  • Grotere relatie tussen takenpakket en verruiming belastinggebied
  • Differentiatie takenpakket grote en kleine gemeenten
  • Beoordeling van minstens inzichtelijk maken waardoor de jaarlijkse resultaten helder worden > laten zien wat ze hebben gedaan en mee bezig zijn
  • Parlementaire democratie behouden en verbeteren
  • Communicatie met en naar burgers / inwoners / bedrijven
  • Meer verschillen toestaan; meer maatwerk in uitvoering
  • Kiessysteem aanpassen zodat afsplitsingen niet meteen mogelijk zijn
  • Differentiatie gemeenten / provincies
  • Kiessysteem ala Duitsland
  • Handhaven huis van Thorbecke maar wel meer afbakening van de "overheidslagen"
  • Parlementaire democratie is voor Nederland de beste vorm
  • Meer maatwerk
  • Halvering leden van de tweede kamer en de eerste kamer
  • Kiesdrempel verhogen
  • Meer differentiatie in de uitvoering van de regelgeving
  • Meer persoonlijke berekenbaarheid / licht districtenstelsel
  • Concentratie / vermindering provincies en gemeenten
  • Eigen inkomstengebied verruimen voor gemeenten
voordelen nadelen
Ideeën belangrijker dan persoonlijkheden Samenhangende visie ontbreekt
Kiezer wordt gedwongen over inhoud na te denken Gevaar simpelheid
Kiezer wordt gedwongen keuzes te maken Onmogelijk om financieel economische kaders overeind te houden
Voor ieder onderwerp maximaal draagvlak Is vooral geschikt voor open vraag
Onderwerp krijgt zelfstandig aandacht (is onderwerp van discussie zonder rekening te houden met belangen die andere onderwerpen betreffen) Niet / minder geschikt voor buitenland politiek, bijvoorbeeld Europa en VS stellen al veel kaders
Geen uitruil / koehandel Populaire mensen zoeken een item uit waarom ze gekozen worden
Kiezer kan zich beter herkennen Versnippering
Op onderdelen sneller besluitvorming Solidariteit voor een ander wordt minder
Breed draagvlak Te weinig om op items te selecteren
Richt aandacht van kiezer op het onderwerp Onduidelijk hoe de "bestuurders" worden gekozen
Draagvlak Verwachtingen die niet altijd gerealiseerd kunnen worden
Waardering Geldgebrek voor realisatie alle ideeën
Minder bezwaarmakers Samenhangende visie ontbreekt
Uiteindelijke besluitvorming sneller Items kunnen op vele manieren worden uitgewerkt
Democratisch Items die minder populair zijn verdwijnen
Betrokkenheid Hoe moeten knelpunten bij uitvoeringen uit de weggeruimd worden
Bevordering van sociale cohesie Gevaar dat "trends" veel aandacht krijgen
Duidelijkheid over wat er leeft en welk beleid gevoerd moet worden Minderheden komen nauwelijks aan bod
Flexibiliteit van de index Grootste gemene deler effect
Diegenen doen meer die ideeën hebben en een mening hebben Vluchtigheid of houdbaarheid van de index
Inhoud boven bestuurders wie bepaalt de lijst waaruit gekozen wordt
Je kunt eigen keuze goed zichtbaar maken het vraagt veel meer van burgers bij het uitbrengen van hun stem
Het gaat om de inhoud Hoe organiseer je continuïteiten van bestuur (denk aan milieu maatregelen en het zigzagbeleid
Flexibiliteit keuzesysteem Hoe zorg je voor een goede index?
De keuze van de burger staat voorop Houdbaarheid items beperkt
De wensen van burgers worden sneller gehonoreerd waardoor de betrokkenheid kan toenemen Starheid > als het onderwerp minder belangrijk wordt
Betrokkenheid bij items (actueel) Welke onderwerpen vind je belangrijk?
Deskundigheid (met name ervaringsdeskundigen) Hoe krijg je onderwerpen hoog op de index
Lijkt neutraal en objectief De gemaakte keuze kan voor bepaalde groepen niet relevant zijn
Analytisch instrument De keuze kan te eenzijdig zijn
Heldere prioritering Het overzicht kan in het gedrang komen
Dwingt tot nadenken Weinig overzicht op het totaal van belangen
Conformeert de kiezer met z'n huidige omstandigheden Niet werkbaar door gebrek aan structuur
Helpt bij maken van keuzes Afweging in heel laat stadium (te laat)
Is analytisch Overaccent op de waan van de dag
Wat gebeurt er met mijn voorkeuren?
Veel macht voor opstellen van samenlevingsindex
Geen identificatie met personen / partij
Geen helderheid over uitkomsten van keuze
Geen systeem voor zwakke denkers
Wat gebeurt met minder populaire items?
  • Burgers meer eigen verantwoordelijkheid geven voor hun wijk en over wijkaangelegenheden
  • Afschaffen eerste kamer en provinciale staten
  • Mogelijkheid van tussentijdse verkiezingen bij gemeenten bij een coalitiebreuk
  • Eerste kamer afschaffen of rechtstreeks kiezen
  • Kiesdrempel van bijvoorbeeld 2,5%
  • bestuurslaag provincie afschaffen
  • Burgemeester door raad laten kiezen
  • Bij vertrek uit fractie verplicht zetel opgeven
  • Verhoging kiesdrempel
  • Twee partijen stelsel > beloften houden veel meer stand
  • Naast kandidaat ook stemmen op coalitie
  • Aansprekende politieke leiders die helder kunnen aangeven vanuit welke achtergrond ze zaken gaan aanpakken de komende 4 jaar
Legenda:
= links = links van het midden = het midden = rechts van het midden

Welke politieke voorkeur heeft u?
links rechts

Legenda:
= links = links van het midden = het midden = rechts van het midden

Hoe beschouwt u uzelf?
behoudend vernieuwend


Hoe beschouwt u uzelf?
richtinggevend volgend

Legenda:
= links = links van het midden = het midden = rechts van het midden

De overheid moet ...
regisseren faciliteren


De overheid moet ...
vernieuwen zo doorgaan

Legenda:
= links = links van het midden = het midden = rechts van het midden

Politiek heeft behoefte aan ...
meer leiderschap meer luisteren


Politiek heeft behoefte aan ...
debat samenwerken


Politiek heeft behoefte aan ...
aanpakken gedogen


Politiek heeft behoefte aan ...
sterke personen sterke argumenten

Politieke voorkeur is links

Het huidige landelijke politieke klimaat verdient een: 5,9

Het huidige maatschappelijke klimaat verdient een: 6,3


Politieke voorkeur is links van het midden

Het huidige landelijke politieke klimaat verdient een: 5,4

Het huidige maatschappelijke klimaat verdient een: 5,8


Politieke voorkeur is het midden

Het huidige landelijke politieke klimaat verdient een: 5,7

Het huidige maatschappelijke klimaat verdient een: 6,3


Politieke voorkeur is rechts van het midden

Het huidige landelijke politieke klimaat verdient een: 6

Het huidige maatschappelijke klimaat verdient een: 6,6

Legenda:

= links = links van het midden = het midden = rechts van het midden

Legenda:

= links = links van het midden = het midden = rechts van het midden
Legenda:
= links = links van het midden = het midden = rechts van het midden

Welke 3 thema's vindt u het belangrijkst voor de kwaliteit van een buurt
gezondheid overlastvoorzieningencohesie / samenhangmilieubelevingeconomie

BijlageSize
VRAGEN_sessie_5_1_.pdf48.62 KB