Bezoek Brabant Brein
Informatie aanvragen over de Creatieve Piramide

Mij een zorg! sessie 2

datum: 
woensdagmiddag 1 februari 2012
locatie: 
Hotel Central, 's-Hertogenbosch

De bijeenkomst van de Bosschenaren bij de Creatieve Piramide sessie was uitermate bruisend en inspirerend! Er zijn zoveel goede ideeën en de goede wil is er bij een ieder. Tijdens deze tweede ronde werden de ideeën geïnventariseerd.

De ontwikkelde ideeën zijn geordend naar de 'laag' in de zorgpiramide waarop ze betrekking hebben. Deze piramide visualiseert die verdeling van verantwoordelijkheden. Voor de eigenwaarde van ons als de burgers in de samenleving is het van belang dat wij zo zoveel mogelijk een eigen huishouden kunnen voeren, een sociaal netwerk hebben en onderhouden en kunnen deelnemen aan de samenleving. We hebben hiervoor een eigen verantwoordelijkheid naar onszelf maar ook naar onze omgeving. Daar waar we niet zelf kunnen voorzien op één van die aspecten kunnen particulieren in de buurt of wijk, professionele instellingen en zorg- en welzijnsorganisaties, of de gemeente aanvullende zorg en diensten aanbieden. Om de zorgsector niet overmatig te belasten is het de uitdaging om zoveel mogelijk in te zetten op preventie. Die bestaat uit activiteiten in ons gewone leven.

De top / 2e lijnsondersteuning
De top wordt gevormd door de specialistische zorg aan de kwetsbare groepen. Vaak is er sprake van langdurige zorg. Maar ook nu mag het niet geïsoleerd worden gezien van de samenleving en het te blijven verbinden aan de doelstelling om als burger te kunnen blijven meedoen. In de verwijzing naar de top heeft de 1e lijns zorg (de middenlaag) een belangrijke rol.
 
De middenlaag / 1e lijnsondersteuning
In de middenlaag zit de expertise om, waar de burger zelf niet in zijn zorgvraag kan voorzien, hulp te bieden om zijn of haar probleem op te lossen. Dat kan door hele concrete voorzieningen te bieden, kortdurende zorg te geven, maar ook door net dat ene duwtje in de rug te geven waardoor mensen weer verder kunnen. De hulp kan worden geboden door een breed aanbod van de eigen huisarts, de gemeente of een particulier initiatief. Belangrijk is dat het laagdrempelig is en dicht in de buurt of wijk wordt geboden.
 
De brede basis / 0e lijnsondersteuning
De basis is de kracht en de wil die in de burger zelf zit om voor zichzelf te zorgen en voor zijn naasten. Het is de kunst om die kracht te benutten en waar nodig te stimuleren en de ruimte te geven om zoveel mogelijk zelf oplossingen te vinden binnen het eigen netwerk.

Capaciteitenpool eigen netwerk

Maak inzichtelijk welke capaciteiten de mensen in je eigen netwerk hebben om jou te helpen. Maak ook duidelijk aan je netwerk waarmee jij andere zou kunnen helpen. Benut elkaars capaciteiten en talenten waar mogelijk en waar nodig. Zo ontstaat een pool van mensen die elkaar weten te vinden en weten te steunen.

Actor: iedereen


Telefooncirkel

Zorg dat je met je omgeving en naasten een telefooncirkel opricht die in werking kan worden gezet als een van de leden van de cirkel een zorgbehoefte heeft.

Actor: zorgbehoevende


Eigen regie

Neem regie over je eigen leven en zorgverlening. Wees assertief en zorg dat je zelf aan de bal blijft en denk in mogelijkheden.

Actor: zorgbehoevende


Durf te vragen en aan bieden

Maak gebruik maken van kennis en capaciteiten in je omgeving. Vraag buurtgenoten, lotgenoten en ervaringsdeskundigen om advies of praktische hulp. Laat anderen ook jezelf bevragen.

Actor: iedereen


Zelfzorg en zorg voor elkaar

Schakel de scholen en professionele zorgverleners in om je te helpen bij het ontwikkelen van je vermogen tot zelfzorg en het zorgen voor je naasten. Daarmee versterk je je zelfredzaamheid en eigenwaarde.

Actor: scholen, zorgbehoevende en zorgverlener


Jongeren voor jongeren

Benut als jongeren elkaar voor doorbreking van taboes rond psychische problemen. Jongeren zijn zelf het beste in staat om hun leeftijdsgenoten te bereiken met voorlichting over psychische problemen en stoornissen.

Actor: jongeren


Oppassende bijstandsmoeders

Moeders in de bijstand doen mee in de samenleving en verdienen wat bij door op te passen bij buurtgenoten.

Actor: bijstandsmoeders

Digitale marktplaatsen

Er worden kansen gezien om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Zo kan worden gedacht aan een site met een marktplaats voor de zorg, voor vrijwilligers en een marktplaats voor 2ᵉ hands hulpmiddelen (rollators, scootmobiels etc). Dit soort initiatieven zouden heel goed kunnen worden genomen door burgers zelf of door buurt- of vrijwilligersorganisaties. Wellicht met een klein duwtje van de gemeente.

Actor: burgers en vrijwilligersorganisaties


Pleisterplaats

Buren richten met en voor elkaar een fysieke ontmoetingsplek in de wijk in. Deze plek is laagdrempelig en voor iedereen toegankelijk. Buren stellen en beantwoorden elkaar vragen, vinden er gezelligheid en een mogelijkheid om in contact te komen met de 1ᵉ lijns hulpverlening.

Actor: buurtgenoten samen met gemeente en 1ᵉ lijns hulpverlening


Burensite

Benut een wijkkrantje en advertentieborden in supermarkt voor het onderling contact. Deze communicatiemiddelen kunnen worden gebruikt om positieve verhalen over social support en onderlinge zorgverlening uit te venten en om vraag en aanbod bij elkaar te brengen.

Actor: buren


Wijkkrant

Buren maken en onderhouden samen een website met informatie over de bewoners en hun dromen en behoeften. Deze site functioneert als een virtueel buurtplein.

Actor: buren, supermarkt


Info-avonden

Buurtbewoners kunnen samen met de wijkraad en de 1ᵉ lijns hulpverlening avonden organiseren voor specifieke doelgroepen in de wijk. De Pleisterplaats en Burensite helpen enerzijds om onderwerpen geagendeerd te krijgen en anderzijds als fysieke of virtuele ontmoetingsplaats.

Actor: buren samen met gemeente en huisartsen of andere 1ᵉ lijns zorgverleners


Buurtbuddy

De sociale cohesie kan verder worden versterkt door een netwerk van Buurtbuddy’s op te richten. Buurtgenoten wijzen elkaar de weg en helpen elkaar met vragen of praktische klussen.

Actor: buren


Buurtonderneming

De buurtonderneming is een winkel die voor buurtbewoners zorg organiseert en inkoopt. Doordat bewoners zelf kunnen participeren in de onderneming ontstaat laagdrempelige en betaalbare zorg op maat.

Actor: buren samen met een ondernemer


Burenboekje

Dit is een boekje waarin naast de gezichten ook de kwaliteiten en liefhebberijen van buurtbewoners worden vermeld. Het boekje wordt door de bewoners zelf samengesteld en huis aan huis verspreid.

Actor: buren


Burendag

Voor en door elkaar organiseren buren een dag van sport, spel en vooral ontmoeting.

Actor: buren


Samen bewegen

Op de schaal van de wijk wordt gezamenlijk wandelen, fietsen of hardlopen georganiseerd. Zet je hiervoor in door persoonlijke werving.

Actor: bewoner


Relatiebemiddeling in de buurt

Op lokale schaal worden mensen online en offline aan elkaar gekoppeld. Naast het aangaan van een liefdesrelatie, kan ook het aangaan van een vriendschapsrelatie het oogmerk zijn.

Actor: bewoners en/of ondernemer


Zorgwekkende zorgmijders benaderen

Buurtbewoners, familie en zorgverleners hebben de kans om ouderen die buiten de zorgcircuits vallen er bij te betrekken. Soms is het de onderhoudsman van de woningbouwcorporatie, soms is het de buurvrouw van om de hoek. Wees 'verschillig' als mensen buiten de boot lijken te vallen.

Actor: iedereen


Successen in de krant en andere media

Het is belangrijk om de successen die bereikt worden te etaleren, ook de kleine de stapjes. Zo wordt / blijft zichtbaar dat er ontwikkeling is. Behoefte aan meer zorg heeft ook positieve achtergrond: we worden ouder. Dit is postitief: 'hoera we worden ouder!'

Actor: initiatiefnemers van projecten en de pers

Vrijwilligersverlof of Sociaal Spaarloon

Het idee is dat werknemers via hun werkgever kunnen sparen voor verlofuren, die ingezet kunnen worden om vrijwilligerswerk te doen. Op deze wijze verlenen ze een aantal uur per maand zorgtaken in de wijken en meer begrip kunnen krijgen voor de zorg- en welzijnssector. Zelfs al zou het gaan om een beperkt aantal uren per werknemer, kan hiermee een groot potentieel worden aangeboord. Voor de financiering van deze verlofuren zou kunnen worden gedacht aan een combinatie van bijdragen van zowel werknemer, werkgever als fiscus.

Actor: bedrijven, gemeente (kan ook agenderen op landelijk niveau)


Teambuilding in de wijk

Bedrijven geven hun teambuilding-sessie voor werknemers vorm door samen klussen te doen in de wijken.

Actor: bedrijven


Adoptie

Instellingen en bedrijven adopteren een maatschappelijke thema en dragen als vrijwilligers bij op terreinen buiten hun normale werkveld.

Actor: bedrijven en instellingen


Maatschappelijke stage door zorgklanten

Zorgklanten kunnen meer begrip voor de zorg- en welzijnsorganisaties krijgen door er eens een paar dagen mee te lopen en te werken. Vooral voor jongeren kan dit van grote waarde zijn.

Actor: buren en zorg- en welzijnsorganisaties


Praktijkervaring

Bedrijven en ambtenaren die werkzaam zijn in de zorg lopen mee in de zorginstellingen om zo meer begrip te krijgen voor de praktische kanten van het werk van alledag.

Actor: bedrijven, gemeente en zorginstellingen


Flexibilisering aanbod corporaties

Woningbouwcorporaties bieden een flexibel dienstenpakket à la carte aan. Naast huren kan de klant ook kiezen voor kopen. Naast wonen kan de klant kiezen voor verschillende pakketten van zorg of verzorging.

Actor: Woningbouwcorporaties


‘Hi Vlaai Flyer’

Woningbouwcorporaties benutten het moment van verhuizing om nieuwe buren elkaar te laten leren kennen. De nieuwe bewoner krijgt een flyer die slechts met een brief die de buren krijgen te verzilveren is tot een lekkere vlaai.

Actor: Woningbouwcorporaties


Gezond eten op school

Scholen zorgen dat kinderen er gezond eten krijgen en gezond eten meenemen van huis.

Actor: scholen en ouders


Stimuleren (gratis) sportbeoefening en cultuurbeleving

Gemeenten en sport- en cultuurverenigingen werken samen om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met sport. Waar mogelijk wordt de drempel verlaagd door (tijdelijk) de kosten voor de deelnemers te drukken. Ook kan het nemen van eigen verantwoordelijkheid van de burger voor preventie worden gestimuleerd door bijvoorbeeld sporttoestellen in de buurt te plaatsen.

Actor: burger, gemeente, sportclubs en cultuurinstellingen


Samenhang vrijwilligersnetwerken

De bestaande vrijwilligersnetwerken verbeteren hun effectiviteit door intensiever samen te werken. Fysieke en virtuele samenwerking kan leiden tot meer slagkracht en ideeënrijkdom.

Actor: vrijwilligersnetwerken

Bevorderen interactie eerstelijns en tweedelijns

Hulpbehoevenden hebben daardoor minder last van kastje naar de muur doorverwijzingen. De interactie kan worden bevorderd door te verplichten dat zowel de eerste lijn als de tweede lijn over dezelfde informatie beschikken van de hulpbehoevende. Professionals houden periodiek 1ᵉ lijn op de hoogte. De 1ᵉ lijn sluit een dossier af en is hiermee in- en uitgang.

Actor: zorginstellingen

Huisarts als scharnierpunt naar de zorg

Versterken 1ᵉ lijnsfunctie door de huisarts als centrale ingang van de professionele zorg te benutten.

Actor: huisartsen

Organiseer één loket voor alle hulpvragen

De hulpvragen voor zowel de 1ᵉ als de 2ᵉ lijn komen binnen bij één loket. Bij het loket is ook al het aanbod bekend van zorginstellingen. Vraag en aanbod komen op dit punt samen. Het is van belang onderscheid te maken tussen de (professionele) zorg en verzorging.

Actor: zorginstellingen 1ᵉ en 2ᵉ lijn

Bundel hulpverlening in situaties waarbij sprake is van meerdere hulpverleners

Als binnen een gezin bijvoorbeeld sprake is van meerdere problemen dan loopt de regie op de verschillende zorgverleners via een aanspreekpunt.

Actor: zorginstellingen

Onderlinge versterking maatschappelijke organisaties

Sommige organisaties bedienen dezelfde doelgroepen. Dit zorgt voor overlap. Overlap wegnemen door afbakening van doelgroep en/of verzorgingsgebied. Dit kan bereikt worden door de scope van de maatschappelijke organisaties opnieuw tegen het licht te houden.

Actor: combinatie van Gemeente en maatschappelijke organisaties

Richt een consultatiebureau op voor ouderen

(preventieve) Zorg voor ouderen kan ingevuld worden middels het concept consultatiebureau. Ouderen komen periodiek langs voor een aantal standaard controles. Het bureau fungeert daardoor tevens als sociale ontmoetingsplek en nodigt ouderen uit om hun huis te verlaten waardoor kans op sociaal isolement wordt verminderd.

Actor: gemeente

Koppelen van verenigingen aan zorgaanbieders (en aan zorgvragers)

Middels het koppelen van bijvoorbeeld sportverenigingen aan zorgaanbieders een zorgbehoevende beter worden geholpen. Om dit te bereiken zou gedacht kunnen worden aan het vermeerderen van subsidie in de gevallen waarin een zorginstelling kan aantonen actief met vereniging aan de slag te zijn.

Actor: sportverenigingen en zorgverleners

1ᵉ hulpposten alleen voor acute aandoeningen

We moeten er als samenleving voor zorgen dat we de spoedeisende hulp ook alleen gebruiken voor de acute aandoeningen. De huisarts is de aangewezen hulp bij niet spoedeisende zaken.

Actor: huisartsen en verzekeraars

Kleine verrichtingen door huisarts en verpleegkundige laten doen

De druk op de 2ᵉ lijn kan afnemen als de 1ᵉ lijn meer kan verrichten. Gedacht wordt aan kleine ingrepen.

Actor: huisarts icm gemeente

Verpleegkundigen aanstellen bij wooncomplexen van ouderen

Door verpleegkundigen licht medische handelingen te laten verrichten in de wooncomplexen hoeven minder ouderen in het formele zorg-circuit te belanden.

Actor: woonzorg complexen

Hergebruik zorgmiddelen zoals rolstoelen en rollators

Kostenbesparing door het hergebruik van zorgmiddelen te stimuleren.

Actor: particulieren en ondernemers

Eén budgethouder/casemanager per cliënt

Samenwerking en coördinatie tussen zorgverleners maakt de zorg niet alleen veel efficiënter, maar ook veel aangenamer en overzichtelijker voor de zorgontvanger.

Actor: samenwerkende zorginstellingen

Zorg beter afstemmen op behoeften

Een belangrijke uitdaging zit in maatwerk per persoon. Het gaat om afstemming op verschillende schaalniveaus.

Actor: zorgverleners en gemeente

Behoefte en talenten van de hulpbehoevende in kaart brengen

Door specifiek in beeld te brengen waar de daadwerkelijke hulpbehoefte ligt van iemand die zorg nodig heeft, kan het zorgaanbod daar beter op worden toegesneden. Daarnaast ook kijken wat de talenten zijn van een hulpbehoevende zodat ook hier mogelijk op kan worden ingespeeld (bijv passend werk).

Actor: 1ᵉ lijn samen met professionals

Zorgbehoefte weer centraal

In algemene zin is een veel gehoorde oproep om bij zorgverlening de zorgbehoefte centraal te stellen in plaats van het recht op allerlei specifieke zorg en ondersteuning. Als op basis van de specifieke situatie van de zorgbehoevende op maat wordt gekeken wat nodig is, ontstaat betere en efficiëntere zorg.

Actor: zorgverleners

Vereenvoudigen regelgeving

Vereenvoudiging van de regelgeving is daarbij ook essentieel. De gemeente kan inventariseren wat de concrete behoeftes en belemmeringen zijn hiermee aan de slag gaan.

Actor: gemeente met andere overheden

Faciliteren mantelzorg

Door het wegnemen van huidige belemmeringen, zoals kortingen op grond van BBZ, wordt het aantrekkelijker om mantelzorger te worden. Nu ervaren mensen dat ze worden “gestraft”. Het is een uitdaging voor de gemeente om samen met andere overheden te onderzoeken hoe mantelzorgers beter gefaciliteerd kunnen worden. Soms zit de oplossing bijvoorbeeld ook in kleine dingen zoals een parkeervergunning.

Actor: gemeente

Dereguleren wonen

Aanpassing van het bouwbesluit en deregulering van het wonen kan er voor zorgen dat burgers meer initiatieven nemen om zich voor te bereiden op hun toekomst (toekomstgericht wonen). Het maakt nieuwe combinaties van wonen, werken, zorg makkelijker en geeft ruimte aan herinrichting van de ruimte en herbestemming van gebouwen. Verruim de mogelijkheden van (verbouwing voor) inwoning zodat mensen makkelijker voor zorgbehoevende naasten kunnen zorgen. De bouw en RO-regels belemmeren nu vaak de voor inwoning noodzakelijke verbouwingen. De gemeente zou kunnen inventariseren wat de concrete behoeftes en belemmeringen zijn en dit betrekken bij de beleidsontwikkeling.

Actor: gemeente

Parkeerbeleid

Ruimhartiger parkeer(vergunningen)beleid zodat minder validen meer zelf kunnen ondernemen. De gemeente zou kunnen inventariseren wat de concrete behoeftes en belemmeringen zijn en dit betrekken bij de beleidsontwikkeling.

Actor: gemeente

Budgetverschuiving

Regelgeving zodanig aanpassen dat budgetverschuiving plaatsvindt van de grote instellingen naar de kleinschaligere (vrijwillige) hulpverlening en eigen initiatieven van burgers in wijken of buurten. De financiering van de zorg is te veel gericht op de grote professionele partijen en te weinig op de kracht die in de samenleving zelf zit. Door de mensen en vrijwillersorganisaties meer invloed te geven op de middelen, kunnen ze intiatief en verantwoordelijkheid nemen en kan het geld beter worden ingezet.
Zo zouden buurtgenoten verantwoordelijkheid en regie kunnen krijgen voor bepaalde zorgbudgetten, bijvoorbeeld de PGB. Dit thema speelt op het snijvlak van nationaal, provinciaal, gemeente. Het raakt aan de vraag via welke principes de zorg in de toekomst moet worden georganiseerd: van bovenaf voorschrijven/controlerend of mensen regie en verantwoordelijkheid geven/loslaten?

Actor: gemeente en zorginstellingen

Sociale dienstplicht

Het instellen van een sociale dienstplicht waardoor jongeren maatschappelijke betrokkenheid wordt ‘bijgebracht’ en ze kennis maken met groepen in de samenleving die ze anders niet zo snel zouden ontmoeten. Ze leren zich in te leven en het kan taboes en stigma’s voorkomen.

Actor: gemeente kan agenderen

Instapbanen in de zorg

Werkloze mensen zouden in de zorg kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld door ze daar voor te betalen a la het Melkertbanen-concept. Hiermee kunnen deze mensen een bijdrage leveren aan de maatschappij en kan tegen lage kosten (voor de overheid) de zorg worden verbeterd.

Actor: gemeente kan agenderen

Stop liberaliseren zorg

Liberalisering kent niet alleen voordelen. Alleen grote ondernemingen blijven over. Zorg dat ook particuliere initiatieven van onderop ruimte blijven houden om hun diensten dicht bij de samenleving aan te blijven bieden.

Actor: Gemeente

Flexibele bestemmingen

Bewoners en bewonersgroepen willen meer zeggenschap over wonen, bouwen en ruimtelijke ordening. De afstand tussen de overheid en de burger is te groot. Bewoners geven aan dat als ze meer invloed krijgen, ze zich ook meer betrokken voelen en meer verantwoordelijkheid voelen en nemen. Aangegeven is dat het beleggen in vastgoed aantrekkelijk zou moeten zijn om hier meer investeringen mogelijk te maken. Dit ligt op het terrein van de rijksoverheid.

Actor: gemeente


ICT en Domotica

Van ICT en Domotica wordt veel verwacht. Nieuwe technieken, die nu soms nog grote investeringen vergen, kunnen op langere termijn de zorg goedkoper maken en mensen in staat stellen meer zelf te doen en langer zelfstandig te wonen. Hierbij wordt gedacht aan domotica (electronisch bedienen van allerlei zaken in huis) en zorg op afstand, waarbij de arts via internet meekijkt hoe het met de mensen thuis gaat. Zelfs robots zouden zorgtaken in huis over kunnen gaan nemen en beschikbaar zijn voor een praatje.

Actor: bedrijven en ontwikkelaars


Ontmoetingsgericht bouwen

Er is behoefte aan ontmoetingsgericht, levensbestendig en intergenerationeel bouwen en wonen. Dit vergt aanpassingen op het gebied van regelgeving. Maar het vraagt ook om initiatieven van architecten, bouwondernemingen, woningbouwcorporaties, gemeente en bewoners. Het gesprek moet gaan over wat de behoeftes en mogelijkheden hiervoor zijn.

Actor: ontwikkelaars en gemeente


Aantrekkelijke openbare ruimte

Het toegankelijker en aantrekkelijker maken van de openbare ruimte wordt als wens genoemd. Het moet uitnodigend zijn om elkaar daar te ontmoeten. Dat kan door bankjes, zitjes en ontmoetingsplekken te creëren. Richt openbare ruimtes ook sportvriendelijk in. Het kan daarbij onder andere gaan om fiets- en wandelroutes.

Actor: gemeente samen met bewoners


Leven in leegstand

Gebruik (lege) panden in wijk deels multifunctioneel voor wijkinitiatieven zoals clubs, horeca en buurtontmoetingsplek (Pleisterplaats).

Actor: Eigenaren van vastgoed (beleggers en ontwikkelaars) en gemeente


Bewoners gesprek

Bij bouwprojecten is het van groot belang om in een vroegtijdig stadium in gesprek te gaan met de toekomstige bewoners. Zo worden vraag en aanbod in een vroegtijdig stadium met elkaar verbonden.

Actor: Ontwikkelaars en bewoners


Huisvesting in mengvorm

Stimuleren van projecten waarbij jongeren en ouderen bij elkaar wonen. Hierbij dan wel afspraken maken over wederzijdse verplichtingen. Zo kan gedacht worden dat de ouderen meer de (sociale) controle uitoefenen op de woningen overdag en de jongeren bijvoorbeeld boodschappen doen voor de ouderen.

Actor: Corporaties met gemeente